Bescherming waterbronnen en instandhouding beheerde gebieden

De duinen beschermen ons drinkwater, dus beschermt PWN de duinen. Als drinkwaterbedrijf beheert PWN al meer dan 80 jaar de duinnatuur in opdracht van de Provincie Noord-Holland. Zo wint de duinnatuur aan kwaliteit, en houden we de kosten voor de maatschappij in de hand.

In haar strategie koppelt PWN groen aan blauw. PWN zorgt met het beheer van de duinnatuur voor een schone bron en uiteindelijk schoon drinkwater. Daar hoort bij dat we toezicht houden op de duinen, want daar bevindt zich onze waterwinning.

Voor het duinbeheer werken we de komende jaren meer met de natuurlijke veerkracht van de gebieden zelf, bijvoorbeeld door ze met andere gebieden te verbinden. Zo maken we het natuurnetwerk sterker en veerkrachtiger. Hard nodig is ook dat we de gevolgen van stikstofuitstoot tegengaan, voor meer verstuiving zorgen en woekerende exoten bestrijden.

Verder kijkend, streven we ernaar om het water uit de Rijn en het IJsselmeer steeds schoner te krijgen. Dat zijn de oorspronkelijke bronnen van ons drinkwater. Dus hoe schoner dit water, hoe beter we met relatief eenvoudige zuiveringsmethoden drinkwater kunnen maken. Onderdeel van onze activiteiten is daarom ook dat PWN op nationaal en internationaal niveau haar invloed doet gelden voor schoon oppervlaktewater. Dit organiseren we vooral in RIWA-verband. RIWA streeft naar een dusdanige kwaliteit van het oppervlaktewater dat een natuurlijke zuivering volstaat, om daaruit onberispelijk drinkwater te maken.

Onze belangrijkste resultaten in 2015

  • Gebiedsdossier Andijk ondertekend
    PWN ondertekende met omringende gemeenten, het waterschap en de provincie Noord-Holland om het IJsselmeer als bron van ons drinkwater beter te beschermen.
  • Anti-verdrogingsproject afgerond
    De natuur in natte duinvalleien is door onze herstelwerkzaamheden teruggebracht naar de situatie van voor de waterwinning in de duinen.
  • Bijgedragen aan twee nieuwe ecoducten
    Ook dit jaar droegen me met onze natuurkennis bij aan de bouw van twee nieuwe ecoducten. Met de bouw van de nieuwe ecoducten zal het landschap, dat nu nog wordt doorsneden door de Zeeweg en de spoorlijn naar Zandvoort, weer een aaneengesloten geheel worden. Wij leverden onze bijdrage aan de planvorming en de ontwerpfase. Voor de verdere ontwikkeling werken we nauw samen met verschillende partners, zoals Natuurmonumenten, Waternet en provincie Noord-Holland.
  • Programmatische Aanpak Stikstof opgestart
    Veel werk ging zitten in de voorbereidingen voor project PAS. Dit moet de gevolgen van stikstofuitstoot door Tata Steel in de duinen compenseren, onder meer door woekerende planten af te plaggen.
  • Samenwerking GNR onderzocht
    Het Goois Natuurreservaat (GNR) heeft in 2013 aan PWN gevraagd om gezamenlijk te gaan verkennen of er mogelijkheden zijn om tot een nauwere samenwerking te komen. Een potentiële samenwerking met als belangrijkste doel efficiency in het veld; waarbij de zelfstandige identiteit van GNR gehandhaafd blijft.
    GNR liet haar oog vallen op PWN, vanwege onze groen en blauwe identiteit. PWN heeft als groene organisatie al meer dan 75 jaar lang ervaring als natuurbeheerder. PWN is daarnaast ook een blauw drinkwaterbedrijf. En qua bedrijfsvoering is bescherming van zowel de ondergrondse drinkwaterbronnen als de natuurlijke bovengrond van essentieel belang. Hiermee is de combinatie van de natuurlijke bovengrond als de drinkwaterbronnen in de ondergrond gewaarborgd. Dit gaf GNR in de eerste fase een positief beeld over de voedingsbodem voor samenwerking met PWN.
    Helaas bleek later dat er andere factoren dan efficiency een cruciale rol speelden in dit proces waardoor de samenwerking niet tot stand is gekomen. Deze hadden vooral betrekking op tekort aan maatschappelijk draagvlak in Het Gooi en toch ook mogelijk verlies van de identiteit van het GNR.
  • Wachtlijst vrijwilligers weggewerkt
    Veel vrijwilligers willen ons helpen bij natuuronderhoud. Door onderbezetting konden we niet iedereen op een goede manier inzetten en ontstond er een wachtlijst. In 2015 hebben we succesvol maatregelen genomen om de wachtlijst weg te werken.
  • Goede samenwerking water en natuur
    Bij de renovatie van onze infiltratiegebieden in de duinen hebben de sectoren Natuur & Recreatie en Drinkwater nauw samengewerkt. Natuur & Recreatie leverde expertise op het gebied van omgevingsvergunningen en de wettelijke eisen voor het werken in een natuurgebied (gedragscode flora en fauna).

    Een voorbeeld:
    In een van de winputten werd een e-coli besmetting geconstateerd. Hoofdverdachten waren de ganzen die in het gebied fourageren. De uitwerpselen van vogels kunnen deze bacterie overdragen. Onze natuurexperts ontwierpen een afrastering met schrikdraad en ontdekten bij de installatie ook oorwurmen onder een van de afsluitdeksels. Oorwurmen zijn kleine roofdiertjes. Een poepje van één oorwurm kan 60.000 liter water besmetten. Daarom adviseerden ze om de deksels een goede, voor insecten ondoordringbare laag te geven. Sinds de beide maatregelen zijn doorgevoerd is de besmetting niet meer voorgekomen.

  • Wat hebben we hiermee bereikt?
    Het op jaarbasis vaststellen van de ontwikkelingen in natuurkwaliteit van de door PWN beheerde gebieden is vanwege het optreden van natuurlijke fluctuaties in plant- en dierpopulaties door bijv. weersomstandigheden bijzonder moeilijk. PWN hanteert twee prestatie-indicatoren op het gebied van natuurkwaliteit: de biodiversiteitsindex en de Europese Habitatrichtlijnindex. De biodiversiteitsindex geeft de trend aan van soorten waarvoor de terreinen van PWN van nationaal belang zijn. Deze index bedroeg in 2015 67% (theoretische streefwaarde 100%) en is stabiel in de tijd. Hoewel referenties van deze index (wat is ‘haalbaar’) ontbreken is het expertoordeel dat deze waarde voldoende is. De Europese Habitatindex heeft een voorlopig karakter vanwege het nog ontbreken van een Natura 2000-beheerplan voor onze gebieden. Sinds 2005 (in werking treding Habitatrichtlijn) werkt PWN jaarlijks aan het realiseren van de doelen, waardoor inmiddels 15 van de 16 Habitats verbeterd zijn. In 2015 werden voor drie Habitats (waaronder één prioritaire Habitat) verbeteringen ingezet.

    Door ondertekening van het Gebiedsdossier Andijk liggen er nu afspraken om bedreigingen van de waterkwaliteit bij Andijk aan te pakken.